Ons eerste zomerseizoen als gepensioneerd echtpaar hebben we meteen maar gevierd met twee maanden varen op de Nederlandse- en Duitse wadden. Naast eilanders, wadvaarders, gewone- en grijze zeehonden, bruinvissen, sterns en aalscholvers, zijn we vooral actievlaggen tegen nieuwe publieksafsluitingen in het Waddengebied tegengekomen.

Het initiatief van bewoners en ondernemers ‘Wij zijn de Wadden’ stamt al van protest tegen beperkingen van de wadtoegankelijkheid uit de tachtiger jaren van de vorige eeuw. De grimmige leuze ‘Vrije vogels, gekooide mensen’ is inmiddels ingeruild voor de publieksvriendelijker variant: ‘Vrije vogels, vrije mensen’. Op de nieuwe vlag geen mensen achter tralies meer. Toch is ook de oude versie op veel plaatsen in het Waddengebied van zolder gehaald en weer aan de gevel gehangen. Je kunt overal de petitie tekenen, T-shirts kopen en donaties storten. Je mag wel zeggen dat de actie leeft in het waddengebied. 

Waar het om gaat is de teruglopende natuurkwaliteit van de Wadden. Hierdoor zou zelfs de status van werelderfgoedgebied voor dit grootste aaneengesloten getijdengebied van de wereld (van Texel tot Esbjerg) in gevaar zijn. Dit noopt Rijkswaterstaat tot maatregelen waarbij nieuwe afsluitingen voor economische en recreatieve activiteit een voor de hand liggende optie zijn. In een recent NRC-artikel wordt benadrukt dat nog niets besloten is en dat zulks door RWS mogelijk niet helder is gecommuniceerd. Alles ligt nog open, we zijn nog in gesprek. 

In de krant blijft onbesproken dat het mogelijk niet alleen om maatregelen op de eilanden gaat, maar ook om beperking van sportvis- en zeehondentripjes tot aan ankermogelijkheden en droogvallen op het wad bij eb voor recreatievaarders en -zeilers zoals wij. Het gaat in het artikel ook niet over het (onwaarschijnlijke) vermoeden van sommige eilanders dat het allemaal bedoeld is om stikstofruimte vrij te maken voor bouwprojecten aan de vaste wal. 

Hoe het ook zij, de flora en fauna van het wad hebben het moeilijk en het gebied verdient bescherming. Daar zijn ook de meeste bewoners en ondernemers wel van overtuigd, de unieke kwaliteit van de Wadden is immers direct of indirect hun brood. 

Naast dat belang speelt nog iets anders bij het groeiende Wad-activisme. De liefde voor de Wadden, die spreekt uit hun dagelijks leven en werken met het Wad, wordt miskend. Het gevoel dat kille rekenaars aan de wal die liefde niet zien en de Wadden ‘op slot’ zullen gooien. Als dat gevoel ook maar een beetje klopt en we geen directe werk- en leefrelatie meer met onze natuur kunnen hebben, dan is dat geen houdbare koers.

Bas van Horn

Deze column verscheen bij ROMagazine.nl op 25 augustus 2026